روح الله امين آبادي
آلودگي هواي تهران معضلي نيست كه بشود از آن چشم پوشيد، سال گذشته و همچنين سال قبل از آن آلودگي هواي تهران آنچنان شدت گرفت كه دولت مجبور شد تهران را براي چند روز تعطيل كند. اين تعطيلي ها شايد در كوتاه مدت مشكل آلودگي هواي تهران را حل كرد و پايتخت را از حالت بحران خارج نمود ولي باز اين سؤال باقي است كه چه بايد كرد؟
در همان زمان كه تهران با مشكل آلودگي دست و پنجه نرم مي كرد درباره اين موضوع بسيار نوشتند و صفحات روزنامه ها پر شد از تحليل هاي گوناگوني كه هر كدام از ظن خود يار تهران شده و براي خروج تهران از بحران آلودگي راهكار ارائه كرده بودند.
در اين ميان خودروها و نيز موتورسيكلت ها نقش عمده اي را در تحليل هاي كارشناسان به خود اختصاص مي داد.
كارشناسان معتقد هستند معاينه فني خودروها مي تواند منجر به كاهش 25 درصدي آلودگي هوا در تهران شود ولي طبق قانون جديد راهنمايي و رانندگي كه از امروز اجراي آن شروع مي شود خودروها تا 5سال نيازي به اخذ برگه معاينه فني ندارند.
اين موضوع بدون شك آلودگي هواي تهران را شدت خواهد بخشيد. كارشناسان و فعالان محيط زيست كه نمي توانند نگراني خود را از افزايش آلودگي هوا پنهان كنند به اشكال مختلف اعتراض خود را به اين مصوبه و تغيير در قانون قبلي بيان كرده اند.
صدرالدين عليپور، مديرعامل ستاد مركزي معاينه فني خودروهاي تهران در اين باره مي گويد: معاينه فني خودروها يكي از محورهاي اصلي طرح جامع كاهش آلودگي هواي تهران است، افزايش زمان معاينه فني خودروها از دو به پنج سال در قانون جديد راهنمايي و رانندگي در تشديد آلودگي هواي كلانشهرها به ويژه تهران تأثير جدي خواهد داشت.
همچنين علي محمد شاعري، قائم مقام سازمان حفاظت محيط زيست گفته سازمان محيط زيست پيشنهاد داده بود نهايتا يك سال به سن معاينه فني افزوده شود. وي مي گويد: نظر سازمان حفاظت از محيط زيست در مورد مدت لازم براي معافيت معاينه فني خودروهاي نو در قانون جديد سه سال بوده است، سازمان حفاظت محيط زيست قبل از تصويب اين قانون نظرات خود را به مجلس شوراي اسلامي اعلام كرده بود اما به نظر مي رسد پيشنهاد نيروي انتظامي در مورد مهلت پنج ساله معاينه فني مورد تصويب قرار گرفته است.
در عين حال مهرداد كتال محسني، مديركل دفتر پايش فراگير سازمان حفاظت محيط زيست با اشاره به اينكه 80 درصد آلودگي هواي كلانشهرها از تردد خودروها ناشي مي شود ضمن انتقاد از افزايش زمان معاينه فني خود رو از دو به پنج سال مي گويد : اين مصوبه يك مصوبه زيست محيطي نيست.
وي با بيان اينكه سازمان حفاظت محيط زيست اعتقاد دارد كه خودروها بايد هر ساله نسبت به اخذ گواهي معاينه فني اقدام كنند ادامه مي دهد : معاينه فني دست كم هر دو سال يك بار انجام شود.
وي همچنين از پيگيري سازمان حفاظت محيط زيست براي اصلاح قانون جديد راهنمايي و رانندگي خبر مي دهد.
در همين رابطه جواد بداغ جمالي مديركل دفتر آلودگي هواي سازمان محيط زيست نيز معتقد است: يكي از راهكارهاي كاهش آلودگي هوا كنترل مداوم خودروها براي سالم بودن مبدل كاتاليستي آنها، تنظيم بودن موتور، عدم وجود روغن سوزي و... است كه تحقق اين مهم با معاينه فني خودروها امكان پذير است.
وي مي گويد: معاف شدن خودروهاي نو تا پنج سال از دريافت معاينه فني، عقب گرد در حل معضل آلودگي هوا محسوب مي شود و مي تواند به شدت سبب تشديد آلودگي هواي پايتخت شود.
جمالي با اشاره به اينكه بيش از 80 درصد از آلودگي هوا به وسيله خودروهايي توليد مي شود كه فرسوده بوده يا به مرور از استانداردها خارج مي شود تأكيد مي كند: در چنين شرايطي معاينه فني خودروها يك ضرورت انكارناپذير محسوب مي شود كه اميدواريم در قانون جديد اخذ جرايم رانندگي در اين مورد تجديدنظري صورت گيرد.
وي با بيان اينكه نظر سازمان حفاظت از محيط زيست در مورد مدت لازم براي معافيت معاينه فني خودروهاي نو در قانون جديد سه سال بوده است خاطر نشان مي كند: از نظر ما دوسال در قانون قبلي براي معافيت معاينه فني كم و پنج سال زياد است و ما در مورد مهلت سه ساله تأكيد داشتيم.
جمالي ادامه مي دهد: به طور مثال مبدل هاي كاتاليستي كه نقش بسيار مهمي در ميزان توليد آلايندگي خودروها دارند، پس از حداكثر 80 هزار كيلومتر از بين مي رود و در صورتي كه قرار باشد خودروهاي پس از پنج سال نسبت به دريافت معاينه فني اقدام كنند، تعداد زيادي از خودروها فاقد مبدل كاتاليستي در شهر تردد خواهند كرد كه اين مسئله مي تواند به شدت سبب افزايش و بحراني شدن آلودگي هوا شود.
وي با بيان اين كه خودروهاي نو در اروپا با وجود دارا بودن كيفيت و استانداردهاي بالا، يك سال پس از توليد مكلف به دريافت معاينه فني هستند، اما بر اساس قانون جديد اخذ جرايم رانندگي، خودروهاي نو در كشور ما تا پنج سال از دريافت معاينه فني معاف شده اند، مي گويد: موضوع معاينه فني خودروها بايد جدي گرفته شود و اگر به اين مهم توجه لازم صورت نگيرد، ما شاهد افزايش و تشديد آلودگي هوا در شهر خواهيم بود.
مهدي چمران رئيس شوراي شهر تهران هم با اشاره به معافيت پنج ساله خودروها از دريافت برگه معاينه فني مي گويد: اين معافيت از طريق مجلس پيگيري مي شود، تا از طريق شوراي عالي استان ها دوباره دريافت برگه معاينه فني 2ساله شود.
بي شك آلودگي هواي تهران آسيب هاي جبران ناپذيري را موجب شده و هزينه هاي گزافي را نيز بر دولت تحميل مي كند. آن چه كه ضروري است بدان توجه شود اين نكته بسيار مهم و حياتي است كه قوانين و مقررات نبايستي بدون در نظر گرفتن وضع جامعه و نيز نيازهاي شهروندان تصويب و به مرحله اجرا گذاشته شود. يك قانون شايد از يك منظر و بدون درنظر گرفتن ساير نيازمندي ها و نيز مشكلات قانوني درست باشد و باري را نيز از دوش مردم بردارد ولي در تحليل نهايي بارهاي زيادي را برگردن جامعه افزوده و مشكلات ديگري را نيز باعث شود، پس اگر نمي توانيم آلودگي هواي تهران را كاهش دهيم با دست خود نيز زمينه ساز افزايش آلودگي هوا نشويم!