سعید طلوعیان
برنامه جامع اقدام مشترک بین ایران و 5+1‍ روزهای حساس خود را پشت سر می‌گذارد. آن‌چنان حساس که هنوز هیچ کس نمی‌تواند از حیات قطعی برجام پس از این و پیاده شدن کامل آن از طرف غرب سخن بگوید. متاسفانه ضعف عمده برجام یعنی موکول شدن همه تعهدات طرف مقابل ایران به پس از راستی‌آزمایی اقدامات ایران، این شائبه را نیز تقویت کرده است که غرب پس از گرفتن امتیازات از ایران به تعهدات خود عمل نکند؛ چرا که متاسفانه طبق متن برجام اقدامات ایران باید مقدم بر اقدامات و تعهدات غرب در قبال ایران باشد. این موضوع از همان آغاز مذاکرات نیز مورد توجه منتقدان بود؛ یعنی اصرار بر رعایت تناسب و موازنه در امتیازاتی که داده و گرفته می‌شود؛  هم به لحاظ ارزش امتیازات و هم به لحاظ زمان اجرای تعهدات طرفین و هم به لحاظ برگشت‌پذیر بودن تعهدات هر دو طرف. و معنای این گزاره این بود اگر یک طرف مذاکره در انجام تعهدات خود کوتاهی کند طرف مقابل نیز بتواند اقدامات انجام شده خود را به عقب بازگردانده و به حالت اولیه و قبل از توافق برسد و حتی مقدم بر این، شرط انجام تعهدات این باشد که دو طرف تعهدات خود را گام به گام و همزمان با یکدیگر پیش ببرند. متاسفانه این مهم مورد توجه مذاکره‌کنندگان قرار نگرفت و شد آنچه نباید می‌شد.