ارزيابي مستغاثي از جشنواره بيست و نهم فيلم فجر
جزيره اي جدا از درياي خروشان

رئيس سابق انجمن نويسندگان و منتقدان سينمايي، بيست ونهمين جشنواره بين المللي فيلم فجر را يك شكست فرهنگي مي داند و معتقد است: اين جشنواره و فيلم هاي سينماي ما،مانند جزيره اي جدا از درياي خروشان ملت هستند.
سعيد مستغاثي در گفت وگو با خبرنگار كيهان با بيان اين كه از جشنواره امسال انتظار بسيار بالايي مي رفت گفت: سال گذشته مسئولان سينمايي گفتند كه از جشنواره بيست وهشتم فيلم فجر محصول كارشان نبوده و حق هم داشتند چون تنها چند ماه بود كه مديريت جديد سينمايي روي كار آمده بود و با لطبع، آن فيلم ها نمي توانست حاصل كار ايشان باشد. بعد از آن هم مسئولان فعلي سينماي كشور در واكنش به فيلم هاي كمدي سخيف مي گفتند كه اين آثار محصول كار ما نيست و دائم نتيجه مديريت خود را به جشنواره بيست ونهم حواله مي دادند كه اين مسائل باعث شد تا انتظارات بالايي نسبت به اين دوره از جشنواره فجر به وجود بيايد.به خصوص اين كه دوستان از دولتي اصولگرا برآمده اند و شعر و شعارهاي خاصي به ويژه از سوي وزير محترم ارشاد سر داده مي شد. به همين دليل تجلي سينمايي اصولگرايانه دراين جشنواره توقع مي رفت.
وي تصريح كرد: اما متاسفانه آن چيزي كه به عنوان جشنواره بيست ونهم فيلم فجر ديده شد، نه تنها انتظارات را برآورده نكرد، بلكه خيلي غم انگيز و تاسف آور بود.
رئيس سابق انجمن منتقدان ادامه داد: با توجه به انتساب اين جشنواره به دهه فجر، قاعدتا انتظار مي رود كه حداقل تناسبي با آرمان ها و ارزش هاي اين انقلاب داشته باشد. اما جشنواره فجر امسال نه تنها در اين زمينه موفق نبود و هيچ تصويري از انقلاب و لحظات و شخصيت هاي بي نظير آن روي پرده نرفت كه در مواردي تحريف اتفاق افتاد. يك مورد فيلم آقاي بهروز افخمي درباره حضرت امام خميني(ره) بود.
مستغاثي درباره فيلم «فرزند صبح» توضيح داد: اين فيلم تحريف آميز، امام را در حد يك انتقام جو و كينه ورز پايين مي آورد.
رفت وآمدهاي داستان اين فيلم بين دو مقطع زماني كودكي و بزرگسالي امام راحل، به لحاظ سينمايي اين گونه القا مي كند كه اين خشونت و خون و خونريزي هايي كه ايشان در دوران كودكي مشاهده كرده، باعث مبارزه و تبعيد حضرت امام شده است. يعني درست مطابق همان تحليلي كه غربي ها و رژيم گذشته درباره امام خميني(ره) داشتند.
عجيب است كه موسسه تنظيم و نشر آثار امام كه متولي و سرمايه گذار اين فيلم است، در مقابل اهانت ها و تحريف هاي صورت گرفته در آن سكوت كرده است.
وي ادامه داد: جاي تاسف است كه مسئولان جشنواره فجر اجازه ورود اين فيلم به جشنواره را داده و در توجيه آن سخناني از اين دست گفته اند كه ما به احترام امام اين كار را كرده ايم و يا اين كه مگر مي شود فيلمي با موضوع زندگي امام خميني(ره) را توقيف كرد؟ اگر اين طور است كه بايد همه آثار موهن عليه امام راحل را در جشنواره نمايش داد!
اين منتقد سيما در ادامه به فيلم «جرم» اشاره كرد و گفت: اين فيلم در شرايطي مورد توجه جشنواره قرار گرفته و به عنوان بهترين فيلم انتخاب شده است كه براي همه آشكار است كه كارگردان آن، مسعود كيميايي - همان طور كه خودش هم صادقانه ابراز كرد، هيچ نزديكي و قرابتي با آرمان هاي انقلاب اسلامي ندارد. در اين فيلم كه پر از ارزش هاي جاهلي و ديالوگ هاي چار و اداري است، اين گونه القا مي شود كه انقلاب اسلامي نتيجه فعاليت ملي گراها و گروهك هاي مسلح است و در آن هيچ نشاني از مبارزات اسلامي نيست. در اين فيلم تاريخ انقلاب و جامعه ايران تحريف شده است.
مستغاثي درباره فيلم هاي دفاع مقدس جشنواره فجر امسال نيز گفت: در بخش مسابقه اين جشنواره تنها دو فيلم در اين زمينه وجود داشت كه يكي از آنها «سيزده 59» بود كه به صراحت بازماندگان جنگ را آدم هايي مضمحل و مشغول به كارگيري، كلاهبرداري، اعتياد و حفاظت از پست و مقام خود معرفي مي كند! در پايان اين فيلم تصويري كاريكاتوري و توهين آميز از آن گردان باقي مانده از جنگ به نمايش در مي آيد.
«سيزده 59» يك فيلم كاملا ضددفاع مقدس است كه به عنوان يك فيلم دفاع مقدس قالب شد. فيلم «گلوگاه شيطان» هم ديگر فيلم دفاع مقدس جشنواره امسال بود كه با همان شعارهاي كليشه اي 20 سال پيش ساخته شده است.
مستغاثي اظهار داشت: يكي ديگر از مسائلي بيست ونهمين جشنواره فيلم فجر، نمايش روابط غيراخلاقي و نامشروع در حداقل 70 درصد فيلم ها بود. تا آنجا كه در بين برخي از دوستان اين شوخي رواج يافته بود كه با وجود اين فيلم ها، ديگر نيازي به شبكه مبتذل فارسي وان نيست! زيرا در بسياري از اين آثار، از روابط نامتعارف خيلي عادي نشان داده مي شد. از جمله اين فيلم ها مي توان به «پرتقال خوني» سيروس الوند، «يكي از ما دو نفر»، تهمينه ميلاني، «اسب حيوان نجيبي است» اثر عبدالرضا كاهاني، «سعادت آباد» به كارگرداني مازيار ميري، «چيزهايي هست كه نمي داني» و... اشاره كرد. در اين آثار روابط غيراخلاقي به طور شفافي نمايش داده مي شود و در برخي موارد خيلي مثبت معرفي شده است.
وي ادامه داد: حتي در فيلم «گزارش يك جشن» حاتمي كيا نيز روابط دختر و پسر از حالت سنتي خارج شده و به شكلي بسيار باز و غرب زده اي به نمايش درآمده است.
مستغاثي، به كار رفتن كلمات و شوخي هاي مستهجن در برخي از فيلم هاي جشنواره را از ديگر آسيب هاي آن دانست و گفت: در فيلم «جرم» براي اولين بار دشنام هاي ركيك، صراحتا اجازه گفته شدن پيدا كرده است. در آثاري چون «اسب حيوان نجيبي است» و «ورود آقايان ممنوع» هم اين مشكل وجود داشت.
وي افزود: اين مسائل در شرايطي رخ داده است كه مديريت سينمايي كشور مدعي است كه خانواده ها با خيال راحت مي توانند اين آثار را ببينند. دعوت خانواده ها به چنين فضايي آن هم از سوي مسئولان سينمايي جاي سؤال است.
اين مستندساز اضافه كرد: در ميان اين فضاي مبتذل، غيراسلامي و غيرانقلابي، تعداد انگشت شماري آثار سالم وجود داشت كه از آن جمله مي توان به فيلم هايي چون «33 روز» جمال شورجه، «آسمان هشتم» حسن نجفي، «جدايي نادر از سيمين» اصغر فرهادي و... اشاره كرد كه مانند لنگه كفشي در ميان بيابان محسوب مي شوند. جالب است كه در ميان آثار اين جشنواره، فيلم اصغر فرهادي بدون هيچ ادعا و احتياجي، اصول و اخلاق جامعه ما را رعايت كرده است. اين در حالي است كه مي دانيم او به خاطر اتكايي كه به جشنواره هاي خارجي دارد، نيازي به رعايت اصول ندارد، اما فيلم او نسبت به آثار بسياري از مدعيان، قابل احترام تر است.
وي به فيلم «يه حبه قند» ميركريمي اشاره كرد و توضيح داد: بسياري از دوستان اين اثر را در راستاي سنت گرايي و تكريم خانواده ايراني به حساب مي آورند. اما اين فيلم به صراحت از قرباني شدن ارزش هاي ملي و سنتي در پاي مدرنيسم حكايت مي كند. خانواده فيلم «يه حبه قند» قصد دارند تنها دختر خود را به خارج از كشور بفرستند كه از نظر سينمايي، اين روايت نوعي فروش وطن تفسير مي شود. در اين فيلم تنها افرادي كه در مقابل قرباني شدن سنت ها مقاومت مي كنند، يكي پدربزرگ است كه مي ميرد و يكي هم مادربزرگ است كه به شكلي افراطي دچار فراموشي است. نكته قابل تامل اين است كه شخصيت روحاني فيلم نمي تواند حتي يك روضه بخواند و يكي از كاراكترهاي منفي فيلم به جاي او نوحه خواني مي كند و اين نمايش باعث مضحكه شدن شعائر مذهبي شده است.
وي «راه آبي ابريشم» را يكي از آثار قابل قبول جشنواره امسال دانست و متذكر شد: با اين حال تاثير افكار اسلامي در دانشمندان و دريانوردان در اين فيلم بسيار كمرنگ اتفاق افتاد.
مستغاثي با انتقاد شديد از فيلم هاي حاتمي كيا و كمال تبريزي تصريح كرد: در اين دو فيلم، ايستادگي دو ساله ملت ايران در مقابل يك جريان ضدانقلابي وابسته به بيگانگان كه به فتنه موسوم شده است، تخطئه مي شود. البته يك فيلم به نام «پايان نامه» به كارگرداني حامد كلاهداري هم در راستاي روشنگري درباره فتنه ساخته شده كه جاي تقدير دارد، اما اين فيلم به قدري ضعيف توليد شده كه نتيجه اي معكوس دارد و يك نوع دفاع بد از انقلاب محسوب مي شود. اين سه فيلم، نتيجه جشنواره بيست و نهم فيلم فجر درباره فتنه بود كه رهبر انقلاب بارها تاكيد كرده اند كه بايد درباره آن جامعه را آگاه كرد.
مستغاثي ادامه داد: جاي سؤال است كه درباره موضوع مهم جنگ نرم كه مقام معظم رهبري بارها فرموده اند مهمترين مسئله امروز و مهمترين مقوله فرهنگي جامعه ماست، چند فيلم ساخته شده است و چند درصد در دفاع از ارزش هاي كشور بوده است؟
او ادامه داد: همان طور كه در مراسم اختتاميه اين دوره از جشنواره فيلم فجر تقدير از فيلم هاي ارزشي به طور حاشيه اي انجام شد، به نظرم سينماي انقلاب هم دچار همين وضعيت است و بلكه بسيار فجيع تر از اين در حاشيه قرار دارد.
مستغاثي در پايان گفت: به نظرم همان طور كه پس از ناكامي هاي تيم ملي فوتبال كشورمان، يك كميته براي بررسي شكست ها در فدراسيون فوتبال تشكيل مي شود، درباره جشنواره فيلم فجر هم بايد چنين كميته اي راه اندازي شود تا به بررسي اين باخت شگفت انگيز مديران سينمايي بپردازد. چه شكستي از اين بالاتر كه در مراسم افتتاحيه اين جشنواره، برخي هنرمندان روي سن رفته و احكام قضايي كشور را زير سؤال بردند و از حاميان فتنه پشتيباني كردند و در بزرگترين و مهمترين تريبون رسمي سينماي كشور، برخلاف آرا و مطالبات مردم كه در روزهاي اخير اتفاق افتاد سخن بگويند و مديران سينمايي هم براي آنها دست بزنند؟ اين رفتارها چه نسبتي با آرمان هاي مردم ما كه يك هفته است فرياد زده مي شود دارد؟ گويي اين جشنواره و سينماي ما يك جزيره اي جداي از درياي خروشان ملت است. اگر دوستان برخلاف اين اعتقاد دارند، بيايند و ثابت كنند كه چه كرده اند.