سرزمين عجايب- 8
شكست نظري و عملي سكولاريسم
دكتر حسين كچويان
با توجه به ميزان مشاركت مردم در انتخابات مجلس هفتم به لحاظ جامعه شناختي نمي توان ترديدي در شكست نظري سكولاريست ها داشت. اين شكست نظري اهميتي به مراتب بيشتر از شكست عملي آنها دارد چون نشان مي دهد جامعه ايران نسبتي با تحليل ها و نظريات آن ها ندارد. به اين معنا جامعه ايران يكبار ديگر نشان داد كه نمي توان آن را در چارچوب نظريات موجود علوم اجتماعي فهم و تحليل كرد؛ بلكه بايستي به دنبال ايجاد نظريه اي خاص براي آن بود تا بتوان توضيحي كامل و روشن از وجود تاريخي ويژه آن ارائه كرد. از اين منظر تلاشي از آن گونه كه مبناي كج نمايي و سوء تفسير از حماسه دوم خرداد و رفتارهاي براندازانه بعد از آن شد صرفا به دليل عملي و راهبردي خطا نبود. نبايد تصور كرد كه اگر برنامه هاي سياسي- عملياتي و راهبردهاي عملي متفاوتي اتخاذ مي شد نتايج متفاوتي از اين اقدامات ساختارشكنانه حاصل مي گرديد. پناه جويي به اين گونه تلقي ها كه اكنون در ميان شكست خوردگان ديده و شنيده مي شود به معناي بازخواني و درك غلط از انتخابات 25 و درس نگرفتن از تاريخ است. اگر به ابعاد ديگر شكست سكولاريست ها در اين انتخابات توجه شود به روشني مي توان دريافت كه مشكل آنها به هيچ رو مشكل عملياتي يا خطاي صرف عملي نبوده است. اهميت يا معنا و مفهوم عميق و تئوريك انتخابات مجلس هفتم با نظريه اقبال عمومي بدان خصوصا از اين جهت است كه سكولاريست ها طي آن هيچ ابهامي در ارائه ديدگاه هاي خود باقي نگذاشتند. آنها به علاوه صراحت در طرح ديدگاه ها و علائق خود ضمن منازعه اي رودرو، با ايجاد ترديد در ساختار سياسي كشور ونهادهاي آن به هزار زبان خواهان عدم مشاركت مردم در انتخابات شدند. البته در آخر كار آنها با برگشت به اصول و ارزش هاي انقلاب اسلامي تلاش كردند تفسيرها و ديدگاه هاي ويژه خود را به نحوي آشناتر و سازگارتر با مردم و بدنه اجتماعي انقلاب نشان دهند. اما همين تلاش نيز خود تاكيدي بر شكست نظري آنها بود كه به مدت شش سال برپايه تحليل هاي غلط به اين ارزش ها و مردم معتقد بدان بي اعتنايي كرده بودند. البته ازمدتها پيش روشن شده بود كه به واسطه تاكيد اين گروه ها بر ارزش هايي مغاير با اين ارزش ها و اصول مردم از آنها دور و آنها از مردم بيگانه شده اند. اما انتخابات مذكور با توجه به چالش هاي سخت و جدي آن مهر ختامي بر تلاش ها و حيات سياسي آنها گذاشت و نازايي تاريخي ديدگاههاي آنها را در بستر تحولات انقلاب اسلامي نشان داد. حتي اگر فرض كنيم كه ميزان كاهش موجود در آراء حاصل پاسخ بعضي از لايه هاي اجتماعي به اين چالش ها بوده است هيچ كس نمي تواند در اين ترديد كند كه لايه هاي موردنظر سكولاريست ها علي رغم تحولات پس از انقلاب اسلامي تغيير كمي چنداني نداشته است. اين بدان معناست كه نمي توان از گسترش اجتماعي طرفداران دموكراسي هاي غربي و سكولار در ايران سخن گفت. البته مشكلات ساختاري قوت يابي اين نيروها در ايران ابعاد ديگري هم دارد كه حتي در صورت گسترش عددي باز هم آنها ظرفيت بدست گيري مهار و كنترل جامعه ايران را نخواهند داشت. اما بهرحال در همين حد از منظر نتايج انتخابات مجلس هفتم روشن است كه به دركي كه سكولاريست ها از روند تحولات تاريخي داشته و ارائه مي كنند يك شكست كامل نظري نيز به حساب مي آيد. اگر اين را در نظر آوريم كه غربيها هميشه از اين سخن گفته و مي گويند كه جريانهاي اسلامي با رفتار و عملكرد خود دشمن اصلي خويش هستند و ماهيتي خود- شكست دهنده دارد، اهميت اين شكست به لحاظ تاريخي، باز هم افزونتر خواهد شد. انتخابات 25 نشان داد كه برخلاف اين تلقي غربي ها اعمال و سياست هاي نظام اسلامي موجب دور شدن و بيگانگي مردم با آن و در نتيجه شكست انقلاب اسلامي به دست خود انقلاب و نظام نشده است. براي درك معنا و مفهوم كامل و عميق اين شكست تاريخي نبايستي اين را نيز فراموش كرد كه نامزدها و جريانهاي مشاركت كننده در اين انتخابات برخلاف انتخابات هاي قبلي بر هويت ديني و بستگي خود به انقلاب اسلامي تأكيدي صريح و كاملا كيفي داشته اند. با توجه به اينكه نتايج انتخابات نشان از پيروزي آنهايي مي دهد كه در اين جهت تصريح و تأكيد بيشتري داشته اند جز اين امكاني وجود ندارد كه بگوئيم تحولات انقلاب اسلامي همچنان در بستر تاريخي هميشگي خود حركت مي كند. به اين معنا با انتخابات مجلس هفتم مردم ايران يك بار ديگر نظريه هاي غربي يعني بطور مشخص نظريه جهاني شدن و نظريه نوسازي را به چالش كشيده و شكست داده اند. از اين جهت كه اين انتخابات در فضاي منازعه ميان ارزشهاي سكولاريستي و سنتي جريان پيدا مي كرد، حاصل كار نشان داد كه تحولات اين انقلاب در چارچوب روند تاريخي خود و بيرون از تاريخ تجدد جريان دارد و مدرنيست ها علي رغم هر حمايت بيروني امكاني دروني براي تغيير سير اين تاريخ ندارند.
ادامه دارد