تقي دژاكام
« پرواز مرغابي ها» فيلمي مربوط به گروه سني كودك و نوجوان ، جديدترين اثر «علي شاه حاتمي» است كه پيشتر بارها چه در مقام كارگردان سينمايي و چه كارگردان سريالهاي تلويزيوني قوت خود را نشان داده است .
« پرواز مرغابي ها» داستاني ساده و در كليت خود ، تا حدودي تكراري دارد. داستان مربوط به «علي» كودكي روستايي است كه دلبستگي خاصي به يك مرغابي پر شكسته پيدا كرده است و در حاشيه هاي پررنگ اين وابستگي ، ماجراهايي ديگر را هم تجربه مي كند : خرابي سقف خانه كه با هر باران ، بخشي از آن فرو مي ريزد ، مسابقه فوتبال با دانش آموزان روستاي همجوار در حالي كه علي ستاره اصلي تيم بچه هاي روستاي خودشان است ، رفتن مادر به منزل مادربزرگ بيمار علي. البته در ظاهر به بهانه تهديد همسرش تا سقف خراب و خطرناك خانه را هر چه زودتر تعمير كند ، آسيب ديدن پاي پدر علي كه محيط بان است در جريان تعقيب يك شكارچي غير قانوني آهو ، مشكلات نگهداري از مرغابي در حالي كه مادر در خانه نيست و پدر مخالف است و مدير مدرسه هم چند بار با او به همين خاطر برخورد كرده است و ... و شاه حاتمي كوشيده است تا تمامي اين حواشي پر رنگ اما مختلف را به نوعي در فيلمنامه آرايش دهد تا سطح آن به فيلمنامه اي با تعدد موضوعات پايين نيايد كه البته در اين تلاش تا حد زيادي موفق هم شده است . همچنين او كوشيده است بازي خوبي از بچه هاي روستا بخصوص علي بگيرد در اين تلاش ، خيلي موفق نبوده است .
با اين حال موفقترين بخش فيلم ، بازي «رضا ناجي» در نقش پدر علي است كه خوب از كار در آمده است هر چند به نسبت ديگر بازيهاي ناجي در نقشهاي قبلي اش ضعيف است .
تقريبا از نيمه فيلم ، پاي « آقا سيد» متولي امامزاده روستا به داستان باز مي شود تا تمامي مشكلات فوق را با تدبير و اخلاص خود حل كند . البته شاه حاتمي دقت كرده است كه «آقا سيد» فيلم ، آقا سيد كليشه اي و تكراري داستانها و فيلمهاي ايراني نشود و تا حدود زيادي در اين زمينه موفق شده است . بخصوص وقتي تماشاگر احتمال قوي مي دهد از آنجا كه آقا سيد قصد زيارت امام رضا «ع» را كرده است ، پس لابد گره هاي داستان با دعاي او در حرم امام هشتم باز مي شود ، اما مي بينيم كه او تصميم ديگري مي گيرد كه خدا راضي تر است .
به نظر مي رسد جذابيتهاي - چه بصري و چه دروني- فيلم ، براي گروه سني كودك و نوجوان ، خيلي زياد نباشد هر چند مرغابي داستان و صحنه هاي بازي فوتبال چنين وظيفه اي را به عهده گرفته باشند . اما يك نكته را به قطعيت مي توان گفت و آن اينكه اين فيلم ، برخلاف گونه هاي مشابه، از آن نمونه هايي نيست كه شعار «براي كودكان» مي دهند اما فقط و يا بيشتر «براي بزرگترها» هستند . شايد اگر تدوين فيلم با ريتم تندتري صورت مي گرفت ، اين مشكل هم اندكي برطرف
مي شد . اين فيلم البته از سكانسهاي زيبا و تأثيرگذار خالي نيست از جمله آنجا كه علي از دوستش مي خواهد كنار آقا سيد كه در جنگل ، مار او را گزيده است بماند تا او براي آوردن كمك برود و دوست علي مي گويد :من تنهايي مي ترسم و علي خيلي عادي مي گويد : تو كه تنها نيستي ؛ مرغابي هم پيش توست !
در كل ، «پرواز مرغابي ها» ي علي شاه حاتمي ، اثر ماندگار و قابل اعتنايي در كارنامه اين فيلمساز نسبتا پر كار محسوب نمي شود ، هر چند فيلمي سالم و صميمي ساخته و قصه خوب و رواني را براي ما و كودكان ما روايت كرده باشد .