آرش فهيم
جست وجوي عدالت رسانه اي و ترسيم و تجسيم پا برهنگان و زحمتكشان جامعه؛ اين عبارت را مي توان خلاصه اي از محتواي نخستين جشنواره فيلم «عمار» دانست. در طول سال ده ها جشنواره فرهنگي و هنري در كشور ما فعاليت مي كند كه برگزاري يا عدم برگزاري آنها تفاوت چنداني نمي كند و چه بسا نبود برخي از آنها بهتر از بودشان باشد. اما جشنواره عمار حكايت ديگري است؛ روايت ناگفته هايي از مردم ايران درباره يكي از مهمترين وقايع سياسي و اجتماعي كشورمان در طول تاريخ. پس از برگزاري دهمين انتخابات رياست جمهوري اتفاقاتي رخ داد كه رسانه ها نيز نقش پررنگي در به وجود آوردن آن داشتند. اهميت جايگاه رسانه ها در شكل گيري فتنه را از آنجا مي توان درك كرد كه در جريان ايجاد اين واقعه، فعاليت شبكه هاي راديويي و تلويزيوني، خبرگزاري ها و سايت ها، روزنامه ها، شبكه هاي اجتماعي، فيلم ها، بازي هاي رايانه اي و... عليه ايران به اوج خودش رسيد. در واقع مي توان يكي از بسترهاي تركيدن غده چركين فتنه در سال 88 را تراكم شديد فعاليت چنين رسانه هايي دانست. همچنانكه صدا و سيما و برخي روزنامه ها، خبرگزاري ها و سايت هاي متعهد هم تلاش هاي بسيار زيادي براي مقابله با گسترش اين عفونت و مهار آن به كار بردند. اما نقطه ثقل كشمكش هاي رسانه هاي دوست و دشمن در داخل و خارج، مركز كشور بود، يعني تهران. در اين ميان، ساير نقاط كشور تقريباً فراموش شدند. اين در حالي بود كه رقم زننده اصلي حماسه 22 خرداد و انتخابات عظيم 40 ميليون نفري، روستائيان و شهرستاني ها بودند. جالب اين است كه رسانه هاي مخالف جمهوري اسلامي، اعتراض به نتيجه انتخابات در تعدادي از خيابان ها و محله هاي شمال تهران را «اعتراض به نتيجه انتخابات در ايران» معرفي مي كردند. اين همان نكته اي است كه وحيد جليلي، يكي از داوران جشنواره عمار در فيلم «يزدان تفنگ ندارد» عنوان مي كند: «ايران داراي 400 شهر است. آيا پس از انتخابات 400 شهر ملتهب شدند؟ به جز تهران، حتي ساير شهرهاي بزرگ هم دچار التهاب نشدند» پس از انتخابات همه توجهات به تهران معطوف شد و كمتر كسي حاضر به شنيدن نظرات، ديدگاه ها و مطالبات ساكنان مناطق دور افتاده و پيراموني شد. با اين حال عده اي از فيلمسازان جوان شهرستاني دست روي دست نگذاشتند و خودشان، بدون اتكاي به غير دست به كار شدند و نتيجه آن توليد ده ها فيلم كوتاه و مستند شد. فيلم هايي كه اكثريت قريب به اتفاق آن ها به صورت خودجوش و بدون هيچ گونه حمايت رسمي و دولتي ساخته شدند. فيلم هايي كه مي توان نظرات مردمي، غيراز آنچه در رسانه هاي دشمن و دوست بازتاب داده مي شوند را ديد.
اما باز هم اين فيلم ها در جشنواره ها، سينماها و حتي تلويزيون جايي براي خودنمايي نداشتند. تا اينكه با برگزاري جشنواره فيلم عمار فرصتي فراهم شد تا خودي نشان دهند. جشنواره اي كه به مناسبت سالگرد شكست فتنه برگزار شد و به گفته داوود مراديان، دبير جشنواره عمار، اين جشنواره همايش فيلم هاي سركوب شده است.
مهمترين شاخصه فيلم هاي جشنواره عمار، روحيه عدالت خواهانه جاري در آنهاست. فيلم هايي چون «پايان فراموشي»، «ايران سبز»، «دختر لر»، «ايران، تهران نيست»، «محمود دريادش بماند»، «شمال از شمال غربي» بازتاب دهنده و نمايشگر واقعياتي كمتر ديده شد از متن جامعه ايران هستند. اين متن به اشتباه و به مرور زمان به عنوان «پيرامون» معرفي شده است. فتنه 88 و جريان نامشروع و جعلي موسوم به «جنبش سبز» هم برآيند همين نگاه اشتباه و سانسور متن جامعه به عنوان حاشيه است. اما فيلم هاي جشنواره «عمار» را بايد مجاهدت براي گريز از مركز و درخشاندن پيرامون دانست. فيلم هايي كه هر يك تلنگري بر اذهان خواب آلود و غافل از حقايق و وقايع است.يكي ديگر از شاخصه هاي قابل تأمل فيلم هاي به نمايش درآمده در اين جشنواره، انصاف و متانت فوق العاده آنهاست. برعكس فيلم هايي كه توسط طرف مقابل ساخته شده و مملو از عصبانيت، عقده، كينه و سانسور اكثريت هستند، در آثار ساخته شده به وسيله مستندسازان اين جشنواره، اصل «بي طرفي» و انصاف بيشتر رعايت شده است. شما در اين فيلم ها مي توانيد حتي نظرات مخالفان نظام و بعضاً فحاشي هاي آنها را نيز ببينيد.
شاخصه ديگري كه مي توان آن را يك پديده در عرصه فرهنگي كشور دانست، تجلي مكتب رسانه روستايي است. «عمار» اولين جشنواره اي است كه علاوه بر تهران در شهرستان ها و حتي در روستاهاي دور افتاده كشور نيز برگزار شد. علاوه بر اين، غالب آثار اين جشنواره، بازتاب دهنده رنج ها، مطالبات و ديدگاه هاي روستائيان بودند.

مبارزه دراماتيك بصيرت مردمي
با ارتجاع روشنفكري

آنچه مي خوانيد نظرات و تحليل هاي داور و برخي از هنرمندان شركت كننده درنخستين جشنواره فيلم عمار است.
افشاي ارتجاع روشنفكري
فتنه سال 88 منجر به برملا شدن ارتجاع روشنفكري ايران شد و جشنواره فيلم عمار بخشي از اين ارتجاع را نشان مي دهد.
رضا برجي ، مستند ساز و يكي از داوران اولين دوره جشنواره فيلم عمار با بيان مطلب فوق افزود: فتنه سال 88 خيلي جاي كار دارد. بايد به ميان واقعه برويم و ابعاد مختلف آن را در فيلم هاي خود روشن كنيم.
برجي تصريح كرد: در ماجراي فتنه سبز يك اتفاقي افتاد كه در طول تاريخ ايران به ندرت اتفاق افتاده است. اين اتفاق بيرون آمدن ارتجاع از دل روشنفكري است. فتنه سال 88 را نيز مي توان نمايان شدن ارتجاع سياه روشنفكري دانست.
وي گفت: فيلم هاي جشنواره عمار بالاتر از سطح انتظار بودند و فكر نمي كردم كه بتوانم در اين جشنواره فيلم هايي به اين خوبي ببينم.
وي كه در شهرستان مشهد مقدس و به همراه دانشجويان دانشگاه پزشكي اين شهرستان فيلم هاي جشنواره عمار را ديده بود تصريح كرد: اين دانشجويان استقبال بسيار خوبي از اين جشنواره نمودند و اين استقبال منجر شد كه برگزار كنندگان جشنواره يك ساعت اضافه بر سازمان برنامه را افزايش دهند.
برجي ادامه داد: در هنگام تماشاي آثار اين جشنواره باور نمي كردم كه چنين مستندهاي زيركانه و رندانه اي توسط بچه هاي شهرستاني توليد شده است. اين فيلم ها با اينكه بدون پشتيباني دولتي ساخته شده اند، اما به خاطر تسلط و شناخت سازندگان آنها بر ساختار سينماي مستند، كارهاي خوبي از آب در آمدند.
رضا برجي بالاترين دستاورد جشنواره فيلم عمار را نمايان كردن استعدادهاي نهفته در شهرستان ها دانست و گفت: اين جشنواره توانمندي هاي هنرمندان جوان شهرستاني را نشان مي دهد و اثبات مي كند كه مي توان روي اين بچه ها حساب كرد.
وي تصريح كرد: فيلم هايي كه در اين جشنواره به نمايش درآمدند گوياي آن هستند كه مي توان از هنرمندان شهرستاني انتظار كارهاي بزرگ را داشت. اما متأسفانه ما فقط چشممان به تهران است و از استعدادها و پتانسيل هايي كه در شهرستان ها حضور دارند غافل مانده ايم.
اين مستندساز با تأكيد بر لزوم حمايت دولت از اين هنرمندان تصريح كرد: در اين فيلم ها ايده هايي از سوي جوانان شهرستاني ترسيم شده است كه شايد هيچ گاه به ذهن بچه هاي تهران نرسد. بچه هايي شهرستاني نشان دادند كه حتي بدون كمك دولت ، اما با تلاش و مجاهدت فراوان مي توانند كارهاي بزرگي كنند.
رضا برجي در ادامه با تأكيد بر لزوم استمرار جشنواره فيلم عمار گفت: جا دارد كه سال هاي آينده هم برگزاري اين جشنواره ادامه يابد و در اين راستا فيلم هاي مستند و داستاني بيشتري توليد شود و فيلمسازان ما درباره اين موضوع بيشتر كار كنند.
وي ادامه داد: از هم اكنون بايد دبيرخانه دوره آينده برگزاري جشنواره فيلم عمار راه اندازي شود و اين دبيرخانه از ساخته شدن فيلم هاي سينمايي داستاني و مستند درباره فتنه سال 88 حمايت كند.
كارگردان مستند «سواحل اشك و زيتون» افزود: يكي از وظايف هنرمندان بصيرت بخشي به جامعه است. برگزاري اين جشنواره هم مي تواند بستري براي تشويق هنرمندان در اين راستا باشد.
افشاي تحجر
تحليل واقعيت هاي فتنه سال 88 و بازنمايي ديدگاه هاي مردم، به خصوص در روستاها و شهرستان هاي كشور، دغدغه توليد سه فيلم مستند توسط محمدرضادهشيري بوده است.
وي با سه فيلم »ايران سبز« ، »هلوكاست سبز« ، «دختر لر» و همچنين كليپ «هم غزه ، هم لبنان» در جشنواره فيلم عمار حضور داشت.
دهشيري درباره فيلم «هلوكاست سبز» گفت: مبناي اين فيلم ارائه تحليل درباره واقعه فتنه و سير به وجود آمدن آن است.
وي افزود: جريان فتنه، 24 ميليون انسان را ناديده گرفت و طوري عمل كرد كه گويي آن 24 ميليون نفري كه برخلاف نظر آنها در انتخابات رأي دادند اصلا وجود نداشتند.
وي «هلوكاست سبز» را زمينه ساز توليد مستند «ايران سبز» معرفي كرد و تصريح كرد: دغدغه اصلي اين فيلم مردم و حرف و نظر آنهاست.
كارگردان «ايران سبز» در ادامه بيان داشت: اين مستند ابتدا قرار بود كه يك فيلم كوتاه مستند درباره استقبال مردمي از رئيس جمهور در مشهد باشد، اما پس از شنيدن صحبت هاي مردم در روستاها و برخورد با تحليل هاي جالب آنها ، تصميم گرفتم كه اين كار را درباره مناطق ديگر هم ادامه دهم. به اين ترتيب به چند استان ديگر هم مسافرت كردم و ديدگاه هاي مردم شهرستان ها، روستاها و عشاير را درباره سه پرسش «»به چه كسي رأي داديد» ، «چرا به او رأي داديد» و«نظرتان درباره تقلب در انتخابات چيست» پرسيدم.
از ابتدا قصدم اين بود كه به عنوان يك فرد شهرستاني به كنكاش اين موضوع بپردازم.
محمدرضا دهشيري در ادامه به فيلم »دختر لر« اشاره كرد و گفت: اين فيلم با توجه مصاحبه خانم زهرا رهنورد با شبكه بي بي سي فارسي و ادعاي ايشان مبني بر اينكه اقوام ترك و لر بايد به فرزند و داماد خود رأي مي دادند ساخته شد. اين فيلم در واقع برملاكننده تحجر و تفكر قجري جريان روشنفكري در ايران است.
پاسخ مستند به خيانت نرم
كارگردان مستند «ايران هراسي» اين فيلم را تلاشي در جهت مقابله با سياه نمايي رسانه هاي غربي عليه كشورمان و خيانت نرم برخي از وطن فروشان معرفي كرد.
لاجوردي طوسي با اشاره به اينكه مضمون اين فيلم به غربي ها محدود نمي شود گفت: در مستند «ايران هراسي» به تأثير عملكرد برخي ايرانيان در ايجاد چنين تصويري از كشورمان نيز پرداخته شده است.
وي يكي از مضامين مستند «ايران هراسي» را خيانت نرم برخي از هموطنانمان دانست و اضافه كرد: متأسفانه علاوه بر رسانه هاي غربي، برخي ايرانيان وطن فروش نيز باعث ترسيم اين نگاه اشتباه درباره ايران شده اند. در اين مستند عملكرد افرادي همچون بهمن قبادي كه با فيلم هاي خود نقش مؤثري را در سياه نمايي عليه ايران بازي كردند نيز بررسي شده است.
رمز گشايي انتخابات
محمد مهدي خالقي كه با فيلم «پايان فراموشي» در نخستين جشنواره مردمي فيلم عمار حضور دارد، درباره انگيزه اش از ساخت اين فيلم گفت: بعد از برگزاري دهمين انتخابات رياست جمهوري و اعلام نتايج اوليه، وقتي آمار آراي استاني مشخص شد، با كمال شگفتي ديديم كه بيشترين رأي به احمدي نژاد در استان كرمان به دست آمد. اين در حالي است كه سران حزب كارگزاران سازندگي در اين استان نفوذ بسيار زيادي دارند و براي رقباي احمدي نژاد هم تبليغات بسيار زيادي را انجام دادند.
وي ادامه داد: اين پارادوكس اجتماعي باعث شد تا به فكر ساخت فيلم مستند «پايان فراموشي» بيافتم و جست وجو كنم كه چرا اين اتفاق افتاد.