بحث تغيير كابينه، چرا اين روزها به سوژه اي داغ در مطبوعات و محافل سياسي مطرح شده است؟
فرضيه هاي مختلفي مي تواند وجود داشته باشد كه به برخي از آنها اشاره مي كنيم.
1-تركيب دولت كنوني، فاقد كارآمدي مطلوب است و شعارهايي را كه رئيس جمهور بر آن تاكيد داشته به منصه ظهور نمي رساند. شايعات، پيرامون تغييرات احتمالي دولت، عمدتاً حول محور وزيران اقتصادي است و اين نشان مي دهد كه مجموعه قوه مجريه به نوعي به اين پديده اعتراف مي كند كه با وجود برخورداري از پتانسيل هاي اقتصادي در خور توجه در كشور، نتوانسته است شايستگي خود را اثبات كند.
2- از ابتداي تشكيل دولت آقاي خاتمي (در هر دو دوره) شائبه هاي فراواني در مورد ناهماهنگ بودن اعضاي كابينه با يكديگر مطرح بود. برخي وزيران، نه تنها در سليقه كه در نوع نگاه نيز با همكاران شان اختلافات جدي داشتند. پادرمياني هاي مكرر رئيس جمهور نيز نتوانست به منازعات پايان دهد و در نتيجه، در برخي موارد منجر به كناره گيري برخي وزيران شد. اختلافات گسترده وزير سابق اقتصاد با مديران بانك مركزي و سازمان مديريت و برنامه ريزي، هنوز از خاطره ها محو نشده. اختلافي كه نشان داد، دست كم تيم اقتصادي دولت، كه مركب از چند وزير است، بدليل ناهماهنگي اقتصادي، توان اتخاذ تصميمات همگن را ندارد.
شايد هم اكنون، رئيس محترم دولت به اين نتيجه رسيده باشد كه برخورداري از وحدت رويه و يكساني انديشه در اداره امور كشور، دولت را خيلي زودتر به شعارهايش مي رساند تا داشتن كابينه اي كه تكثر بر آن حكومت كند.
اظهارنظرهاي متناقض وزيران در مورد مسائل اقتصادي، بالاخره صداي افكار عمومي را درمي آورد. به عنوان نمونه، دعوا بر سر واردات خودرو، ماهها به يك بحث كشدار، پرالتهاب در مطبوعات تبديل شد و مديران ارشد اقتصادي، با بيان نقطه نظرات خود، فقط بر آتش يك بحران دميدند.
3-عده اي معتقدند آقاي خاتمي بايد در آخرين روزهاي عمر مجلس ششم، تغييرات دلخواه خود را در كابينه ايجاد كند، زيرا با تشكيل مجلس هفتم، به دليل تشريفات قانوني، اين كار، عملاً چند ماه به تأخير خواهد افتاد و فرصت هاي تنگ كنوني براي دولت نيز عملاً از بين خواهد رفت. وانگهي، رئيس جمهور به دليل برخورداري از حمايت اكثريت مجلس ششم، راحت تر مي تواند براي وزيران دلخواه خود، رأي اعتماد بگيرد.
با اين حال، واكنش مجلس ششم نسبت به معرفي وزيران جديد، به راحتي قابل پيش بيني نيست. حتي بعيد نيست بخشي از جناح اكثريت كنوني، كه مشي افراطي دارد، به خاطر عصبانيت از آقاي خاتمي، فضاي پرتشنج و مشاجره اي را برانگيزد و رئيس جمهور را به زعم خود، در فشار قرار دهد. بخش ديگري از اين جناح نيز بدليل نداشتن انگيزه، ممكن است نسبت به موضوع بي تفاوت بماند.
4-تغيير كابينه مي تواند، نوعي تعامل با مجلس هفتم باشد. اخبار يكي دو ماه گذشته حاكي است كه اكثريت حاكم بر مجلس هفتم، قصد همكاري با دولت آقاي خاتمي دارد و به رغم خبرسازي هاي برخي مطبوعات، مسائلي مانند استيضاح و برخورد با دولت را تدارك نديده است. در اين شرايط، ممكن است آقاي خاتمي با مشاهده چراغ سبز جناح پيروز مجلس هفتم، در پي نشان دادن نوعي تفاهم و تعامل متقابل باشد. به عبارت ديگر، رئيس قوه مجريه از هم اكنون به حسن نيت مجلس هفتم اعتماد كرده و مي خواهد اين حسن نيت را پاسخي شايسته دهد.
¤ ¤ ¤
فرضيه هاي ديگري نيز مي تواند به آنچه در بالا آمد افزوده شود. اما آنچه مهم است اينكه، آقاي خاتمي هم اينك فرصتي طلايي براي به جا گذاشتن تصوري شيرين از دولت خود يافته است. تصوري كه مي تواند لايه اي سنگين بر تصورات تلخ جامعه از عملكرد برخي دستگاه هاي اجرايي بكشاند. رئيس دولت، هم اكنون در شرايطي قرار دارد كه سهم خواهي گروه هاي افراطي دوم خرداد رنگ باخته و توان اعمال نفوذ و قدرت ندارند.
اين گروه ها اگر تا چند ماه قبل مي توانستند گروكشي كنند و ليست كابينه را در اتاق دبيركل حزب ببندند و سپس با چانه زني نه چندان سخت، آن را به رئيس جمهور تحميل كنند، الآن دريافته اند كه سهم شان از رأي مردم چقدر است. درك قابليت ها و توانايي هاي جناح مذكور، دست رئيس دولت را براي چشاندن طعم اصلاحات به جامعه بازگذاشته است.
اكنون ديگر، اين خبر تنها در محافل خاص نمي چرخد كه تيم حاكم بر سازمان مديريت و برنامه ريزي، مي خواهد تصميمات خود را بر برخي وزارتخانه ها از جمله وزارت اقتصاد تحميل كند. اگر وزارت اقتصاد و دارايي اين ميزان ماليات پيش بيني شده از سوي سازمان مديريت و برنامه ريزي را غيرمنطقي و غيرقابل وصول مي داند و آن را اقدامي در جهت فشار بيشتر به شهروندان ارزيابي مي كند، از سوي گروه هاي فشار درون و بيرون دولت، در منگنه قرار مي گيرد. همچنين است خبر مربوط به تاكيد وزير اقتصاد بر تداوم خصوصي سازي سالم و عاري از فساد و تلاش متقابل برخي از دست اندركاران اقتصادي كشور براي دولتي نگه داشتن اقتصاد و رواج رانت خواري.
اكنون زمان خوبي است براي پايان دادن به اين دعواها. و خدا كند مناقشات، به نفع مردم و نه جريان هاي رانت خوار ذي نفوذ خاتمه يابد.
محمد مهاجري