انتخابات 22خرداد برگزار شد. پيش از انتخابات و حتي يكي - دو سال قبل از آن مي شد پيش بيني كرد كه انتخابات دوره دهم رياست جمهوري با دوره هاي قبل متفاوت خواهد بود چرا كه از يك سو حجم وسيع فعاليت هاي دولت در سراسر كشور و شهرهاي كوچك و روستاها و حضور رئيس جمهور در مناطق دورافتاده نيروهاي بسياري را كه در «حاشيه» به سر مي بردند به «متن» آورده و فعال خواهد كرد و يك ركورد جديد را به ثبت مي رساند اما البته بايد اذعان كرد كه هيچكس سطح گسترده مشاركت 39 ميليوني و 85 درصدي را پيش بيني نكرده بود.وضع تركيب جمعيتي ايران بدينگونه است كه حدود 30 ميليون نفر از جمعيت ايران در شهرهاي كوچك (بالاي 8000 نفر جمعيت)، حدود 24 ميليون نفر در روستاها و مناطق عشايري و نزديك به 16 ميليون نفر از جمعيت ايران در 9 كلان شهر -تهران، كرج، اصفهان، شيراز، اهواز، مشهد، تبريز، ساري و كرمان- زندگي مي كنند كه به ترتيب حدود 6/19 ميليون، 3/15ميليون، 3/11 ميليون نفر واجد شرايط رأي دادن مي باشند در اين ميان تجربه نشان مي دهد كه سطح مشاركت مردم در پاي صندوق هاي رأي در روستاها و شهرهاي كوچك از كلان شهرها بيشتر است. بنابراين در يك حساب سرانگشتي مي توان گفت كه روستاها، عشاير و شهرهاي كوچك نزديك به 35 ميليون واجد شرايط رأي- يعني حدود 76 درصد واجدين شرايط رأي- را در خود جاي داده است و كاملاً قادرند رأي كلان شهرها را تحت تاثير قرار دهند.
رأي مردم در انتخابات 22 خرداد 88 به خوبي اين نكته را به اثبات رساند كه هر مقدار حكومت و دولت به «متن» مردم و نه «حاشيه هاي متن نما» مراجعه كند با اقبال بيشتر مردم مواجه مي گردد. حضرت اميرالمومنين- سلام الله عليه- در نامه اي خطاب به جناب مالك اشتر نخعي مي نويسند؛ به همگان يادآور شود كه اگر كارگزاران كشور تلاش خود را به جلب رضايت مدعيان و خواص و زورمندان و زرداران معطوف كنند، توده هاي مردم را از دست مي دهند و در همان حال قادر به جلب رضايت طبقه مدعي نيز نخواهند بود. و در عين حال رضايت اين طبقه مشكلات حكومت را حل نمي كند و بر پايداري و كارآمدي آن نمي افزايد اما اگر كارگزاران به سمت جلب حمايت توده ها روي آورند قادرند با «حداقل خدمت» نيز همراهي آنان را جلب كنند چرا كه توده هاي مردم برخلاف طبقه مدعي، فزونخواه و ناسپاس نيستند. در اين صورت طبقه خواص و مدعي، ضربه اي به حكومت وارد نمي كند و از پايداري و كارآمدي آن نمي كاهد.
نبايد كمترين ترديدي داشت كه يكي از مولفه هاي مهم و تعيين كننده آراء نزديك به 30 ميليوني مردم ايران در پاي صندوق رأي «رضايت» آنان از عملكرد دولت نهم نسبت به دولت هاي پيشين است، رأي بالاي رئيس جمهور نيز اين موضوع را تاييد مي كند. واقعيت اين است كه دولت دكتر احمدي نژاد توانسته است حاشيه نشين ها كه نزديك به 70 درصد جامعه را شامل مي شوند- و در واقع به دليل داشتن اكثريت، متن جامعه هستند- را به سيستم حكومت و دولت دلگرم كند و اعتماد آنان را جلب كند اين مسئله سبب شد كه در اين شهرها و روستاها مشاركت مردم حتي از 90 درصد هم بگذرد و برآراء كلان شهرها غلبه كند، هر چند در كلان شهرها نيز مشاركت مردمي نسبت به گذشته بالاتر بوده است.
دكتر محمود احمدي نژاد با كسب حدود 25 ميليون رأي كه كاملاً نصاب آراء روساي جمهور را تغيير داد و حتي 5/2 برابر رأي بعضي از روساي جمهور پيشين بود، بدون ترديد به موضوعي «مورد مطالعه» تبديل گرديد. اينكه يك نفر بدون برخورداري از پشتوانه حزبي و بدون اتكاء به حمايت احزاب سياسي و بدون تكيه بر حمايت چهره هاي سياسي- و البته با احترام به همه آنان و برخورداري بسيار محدود از حمايت آنان- به اين ميزان از آراء مردم دست مي يابد، بخوبي نشان مي دهد كه توده هاي مردم تشنه خدمتند نه نيازمند توصيه اين يا آن. دكتر محمود احمدي نژاد و كابينه او در 4 سال رياست جمهوري دوره نهم در خدمت به محرومان و حاشيه نشين هاي عرصه سياست، شق القمر نكرده است و آنچه درباره آنان انجام شده تازه حداقلي از حق و حقوق توده هاي محروم است كه برخي دولت هاي گذشته همين حداقل را هم از آنان دريغ مي كردند.
دولت نهم به توده هاي مردم ثابت كرده است كه «مسئله را مي فهمد» و آدرس را بلد است و به اندازه كافي براي سراغ گرفتن از «اولياي نعم جمهوري اسلامي» - تعبيري كه حضرت امام خميني براي توده هاي محروم به كار مي برد- عزم و اراده دارد اما آيا اينك مشكل فقر، بيكاري، بهداشت، آموزش، بيمه و... آنان حل و فصل شده است ترديدي وجود ندارد كه پاسخ اين سوال ها منفي است نه اينكه دولت و نظام در دولت هاي سابق و كنوني خدمت به توده ها را فراموش كرده اند كه اين ناسپاسي مطلق از خدماتي است كه مسئولان، مديران و ساير نيروهاي فعال طي 30 سال گذشته ارائه كرده اند بلكه از اين جهت كه همه اين تلاش هاي خوب و موثر مشكلات را فقط تا حدي كاهش داده اند. اين دولت در قول و فعل اثبات كرده است كه توده ها را بر خواص ترجيح مي دهد و همين مقدار دلگرمي فراواني را توليد كرده است.
نكته مهم ديگر در اين بحث اين است كه سعه صدر جمهوري اسلامي در جريان فضاي تبليغات انتخاباتي و امكانات ويژه اي كه صداوسيما در اين خصوص فراهم كرد تاثير زيادي در گرم شدن فضاي انتخابات داشت كه بايد به آنان دست مريزاد گفت.
انتخابات روز جمعه از يك بعد ديگر نيز قابل ملاحظه بود كه كمتر از آن صحبت شده است. انتخابات 22 خرداد اولين انتخابات نظام جمهوري اسلامي در دهه چهارم انقلاب بود. انقلاب ها به مرور كه از مبدا پيدايش خود فاصله مي گيرند نوعاً با كاهش اقبال و استقبال شهروندان خود مواجه مي گردند و اين به يك پديده طبيعي تبديل گرديده است. مشاركت 85 درصدي شهروندان ايراني و شكستن ركوردهاي قبلي و اجتماع اكثريت آنان حول محور يك كانديدا نشان داد كه اين قاعده درباره انقلاب ايران صدق نمي كند و انقلاب نه تنها با كاهش علاقه شهروندان خود مواجه نيست بلكه با مراجعه متراكم تر آنان نيز مواجه است. روز جمعه يكي از شبكه هاي خبري خارجي كه در طول سال هاي گذشته تلاش وسيعي داشت تا حقايق ايران را وارونه جلوه دهد در گزارش خود كه مستقيماً از تهران مخابره مي كرد گفت: «آنچه امروز من مشاهده مي كنم را فقط مي توانم با مشاركت مردم در انقلاب 57 مقايسه كنم» در واقع انتخابات 22 خرداد از آنجا كه به «ريشه ها» و «اصول» تكيه داشت و كانديداي پيروز با دعوت به بازگشت به راه و خط امام وارد ميدان شده بود، از انقلاب 57 غبارروبي كرد و به آن طراوت تازه اي بخشيد.
اما همان طبقه مدعي كه توده هاي مردم و صاحبان اصلي انقلاب را به حاشيه رانده بودند، امروز با توهم پراكني درباره حضور بسيار باشكوه مردم و آراء خيره كننده رئيس جمهور منتخب، تلاش مي كنند تا آب رفته را به جوي برگردانند. مردم اين را خوب مي فهمند و البته چون برخلاف اين گروه كوچك كه جز به منافع خود فكر نمي كنند به ايران و اسلام و انقلاب مي انديشند و با صبوري رفتار زياده خواهانه اين گروه را زير نظر دارند. قدرمسلم آنانكه با بغض به نتايج اين انتخابات مي نگرند در محكمه وجدان عمومي مردم، محكوماني اند كه راه بازگشت نخواهند داشت. بهتر است اين طبقه كوچك به خاطر منافع شخصي خود هم كه شده با «سواد اعظم»- تعبير حضرت امير درباره توده ها- همراه شوند.
البته عدم همراهي شان لطمه اي به اين نظام و مردم نمي زند چرا كه مردمي كه با حضور پرشور ساعت ها به صف مي ايستند تا يك رأي را در صندوق بياندازند در جهت حفظ دستاوردهاي خود جمعه و شنبه و... نمي شناسند.

سعدالله زارعي