¤ پژمان كريمي
يومي از ايام برج ميزان سنه 1284 هجري شمسي!
محمدعلي شاه قاجار مشغول به كشيدن آب حوض عمارت گلستان بوده كه ناگهان چيزكي به خاطر مبارك رسيده، علي اصغرخان اتابك -صدراعظم- را احضار فرمودند.
صدراعظم با پنجاه سوار به عمارت شاهي داخل شده، سؤال كرد:
- حضرت اشرف را چه شده كه اين نوكر دربخانه قجري را منت گذاشته به توپ و تشر احضارفرمودند؟
شاهنشاه، پاچه هاي شلوار همايوني نازل ساخته، از حدود و ثغور حوض، پا فراتر گذاشته، فرمودند:
من بعد امر مبارك به توپ بستن مجلس و دور شدن بلاي دموكراتيزاسيون از سر رعاياي ما، پاره اي كفار و بددلان، شاه اين مملكت را در افواه عمومي مذموم دانسته، تقلاي ناجور مي كنند.
صدراعظم قامت خم كرده، خود به غضب وادار نموده، گفت:
- حضرت اجل، امر فرمايند قشون روس و انگليس را واردات كرده، خاص و عام را به دشنه و باروت راحت مي فرمائيم، شاهنشاه شاد شده، ملت دعاگو شوند. شاه غضب كرده، فرمودند:
- مردك! ما چه خاكي بر سر همايوني كنيم كه شما و چاكران ديگر تدابير پلتيكي سرتان شود.
صدراعظم منقلب شده، بكاء مختصري كرده، سؤال كرد:
- تدبير حضرت اشرف چيست؟
شاهنشاه، گفت: با تعجيل هيئتي متشكل كرده از كاتبان و منورالفكران! بنا به اطوار فرنگي ها، نظر سازي كرده، اعلان داده شود كه 100كرور از رعاياي ما با به توپ بستن مجلس موافقت داشته، ملت ملتمس اند كه باز هم توپ در شود!
شاه همچنين از زير تاج پادشاهي تمثالي از ناپلئون بنارت در كنار ضعيفه اش، خارج كرده، فرمودند: زودتر، ترتيبي داده از ما و زيورخاتون اين قسم تمثال فتو غرافي شده، به در و ديوار الصاق گردد، حب اهل و عيالمان چشم حسودان كور گرداند، چنين نيز محبوب قلوب آحاد غيور شويم.
صدراعظم مرخص شده يوم البعد نظرسنجي ابتياع و تمثال شاهنشاه و ملكه به در و ديوار اماكن عمومي الصاق گرديد.
چون اين حادثه پيش آمد كرد «ايوان پترويچ شچلكويوف» مستشار نظامي سفارتخانه با سر به عمارت گلستان شده، به پابوسي همايوني رسيده مضطرب عرض كرد:
- شاهنشاه مستحضرند كه اولاً قشون روس هر چه گلوله توپ داشتند، مصروف درب و داغاني مجلس كرده، في الحال گلوله اي در بساط نداريم! دويم: ديگر عمارت مجلس از كجا بياوريم كه بنا به اراده شاه ملت به توپ بسته شود؟
حضرت اجل كه خود را در مخمصه مي ديده، منقلب شده از خوف اتهام به عدم صحت مزاج و تدبير، فرمايش كردند:
- جناب مستشار خاطر خطير مشوش نفرمايند! مجاب فرمودن رعايا براي صرفنظر از تحقق اراده شان با ما!اعلانيه مي دهيم شاه مملكت به مسلك ليبراليزم رفرم داده دموكراتيزاسيون را تحمل فرموده، مخالفان نيز كشك خود بسابند!
در همان يوم، محمدعلي شاه قاجار اعلانيه به رفرم داده، ذيل آن، ابتياع هر فقره نظر و نظرطلبي را كفر و معاندت با منفعت مملكت ايران دانستند، اهالي دربخانه ندانسته وي را دعا گفتند.