از آنجا كه نامزدهاي محترم رياست جمهوري- اگر از سوي مردم به اين مسئوليت انتخاب شوند- در كسوت نوعي زمامداري جامعه قرار مي گيرند و از آنجا كه ضروري ترين ويژگي حاكمان مسلمان، پايبندي آنان به اخلاق و تقواست همان گونه كه نخستين كاركرد انبيا نيز اتمام و تكميل اخلاق است، كانديداهاي هشت گانه انتخابات اخير نيز بايد به اخلاق انتخاباتي و رعايت قواعد بازي پايبند باشند؛ چيزي كه در صورت عدم رعايت آن، از سوي مردم مورد چشم پوشي قرار نخواهد گرفت.
آنچه طي روزهاي اخير-كه به پايان مهلت تبليغات نزديك مي شويم- در نوع رفتارهاي برخي از نامزدهاي محترم رياست جمهوري يا مبلغان مشهور يا غيرمشهور آنان به چشم مي خورد، اگرچه تا حدودي قابل پيش بيني مي نمود اما نمي توان آن را در ترازوي نقد مورد ارزيابي قرار نداد و از آن گذشت.
مواردي چون استفاده از امكانات حكومتي و دولتي، استفاده ابزاري از برخي دختران با وضعيت نامناسب در چهارراهها، دميدن در تنور قوميت گرايي ها، استفاده از چهره هاي مطرود امام و امت، پاره كردن عكس هاي يك نامزد 73ساله به خاطر اينكه فرد خاطي طرفدار نامزد جوان است يا حمله هواداران يك نامزد به نامزدهاي ديگر، گذاشتن كامنت هاي اينترنتي به بهانه حمايت از يك نامزد اما در عمل حمله به نامزدهاي ديگر و... نهايتا سوء استفاده گسترده ضد انقلاب داخل و خارج از اين موقعيت از جمله گردهمايي فرقه ضاله بهائيت يا بيانيه حزب توده در حمايت از يك نامزد و... نمونه اي از مواردي است كه در آن اخلاق سياسي و تقواي انتخاباتي و پايبندي به قواعد بازي در آنها رعايت نشده است.
گاه در برخي اظهارات راديو- تلويزيوني حامي يك نامزد، جوانان كشورمان را به ناحق «افسرده» مي خواند به اين دليل كه بايد هميشه مخالف وضع موجود باشند نه موافق وضع موجود!
لابد به همين قياس جواناني كه دو دهه پيش براي آرامش و امنيت مردم و از جمله همين نامزدها جان خود را فداي حفظ وضع موجود و ميهن اسلامي كردند بايد به خاطر اين كار مواخذه شوند! يا...
البته از تبليغات ميلياردي در بيل بوردها و تابلوها و خريدن رسانه ها و تيترهاي اول همه روزه براي اين يا آن نامزد و تبليغات دروغين ديگر، مي گذريم.
اما برخي رفتارها قابل اغماض نيست. مثلا اظهارنظر يكي از نامزدهاي محترم مبني بر اينكه «در صورتي كه انتخابات آتي رياست جمهوري به صورت كاملا آزاد، عادلانه و رقابتي برگزار نشود، از صحنه كنار خواهم كشيد» يك نمونه آن است. اين در حالي است كه كانديداي محترم مورد اشاره، حتي نتوانسته است يك نمونه از موارد عدم سلامت انتخابات را ذكر كند، به همين دليل بسياري از مخاطبان و شنوندگان اين اظهارنظر كه در جريان سير نظرسنجي هاي مختلف سازمانها و وزارتخانه هاي دولتي و غيردولتي مختلف با ديدگاههاي متفاوت قرار دارند و از رأي پايين نامزد فوق الذكر باخبرند، حق دارند تصور كنند كه ايشان با اين بهانه ها، مي خواهد آبرومندانه و در عين حال با چهره يك قهرمان جا خالي بدهد تا شكست بعدي را شاهد نباشد!
از سوي ديگر بسياري از كساني كه از مبلغان اين نامزد شنيده اند كه انتخابات 27 خرداد يك رفراندوم (و به تعبير من يك «ديدگاه سنجي») بزرگ است و همه گونه اظهارنظر صريح اين نامزد گرامي را در زمينه هاي مختلف شنيده اند و مثلا از عزم جزم ايشان براي رابطه با آمريكا و مخالفت با چه و چه و آزادي چه و چه را شنيده اند و ميل دارند وزن و اعتبار مردمي اين اظهارنظرها را در ميان كساني كه براي رويدادهاي كشورشان ارزش قائلند و حقوق قانوني خود را در انتخاب شخص رئيس جمهور از دست نمي دهند، بسنجند و ناگاه مي شنوند كه ايشان بنا به اراده خود يا مصلحت انديشي اطرافيان ، قصد كناره گيري از ميدان رقابت را دارد، در پايگاه مردمي اظهارات فوق الذكر شك مي كنند و ممكن است پيش خود تصور كنند نامزد مورد نظر، حالا كه روند بازي را به نفع خود نديده قصد به هم زدن بازي و جرزني را دارد!
ممكن است در اينجا اين سؤال مطرح شود كه چگونه به اين نامزد محترم به خاطر اظهارنظر درباره كناررفتن احتمالي خرده مي گيريد اما همزمان براي كناره گيري چند نامزد اصولگرا به نفع يكي از ميان خودشان اصرار مي كنيد. پاسخ روشن است. همين نامزد محترم اگر به اين نتيجه برسد كه مثلا فلان نامزد ديگر بهتر از او، ايده هاي مورد نظرش را اجرا مي كند، كنار رفتن با اعلام رسمي همين توضيح نه تنها نكوهيده نيست بلكه بسيار پسنديده و عقلاني است. اين اتفاقي است كه در ميان نامزدهاي اصولگرا افتاده است يعني همه آنان چهارچوب ديدگاهها و آرمانها و برنامه ريزيهايشان تا حدود زيادي مشابه و يكسان است و خودشان هم بر اين موضوع اذعان دارند بنابراين توصيه به كناررفتن به نفع برادر ديگرشان، توصيه اي بجا و عاقلانه است و اين توصيه براي نامزدهاي طيف مقابل آنان نيز به همين صورت ارزشمند است اما در شرايطي كه نامزد محترم مورد اشاره در قول و عمل در موارد متعددي با ديگر نامزدها اختلافات جدي و ريشه اي دارد، توصيه همان است كه ايشان همچنان حضور داشته باشد همان طور كه ديگراني نيز كه ديدگاههاي خاص خود را دارند بهتر است بمانند تا در نهايت براي يك بار معلوم شود كه مثلا ديدگاه مذاكره با آمريكا چقدر در ميان مردم اعتبار دارد، ديدگاه عدالت طلبي چقدر، ديدگاه توسعه و كارگزاراني چقدر و ديدگاه مشاركتي چه ميزان و به قول مبلغ ايشان رفراندوم و به تعبير دقيقتر، ديدگاه سنجي دقيقي از آرمانها و آمال و نيازمنديهاي مردم به عمل آيد.
البته ممكن است طي روزهاي آينده انواع ديگري از به هم زدن بازي را نيز شاهد باشيم كه به يقين از نگاه تيزبين مردم پنهان نخواهد ماند و سرانجام همين مردم با رأيي كه 8روز ديگر در صندوقهاي انتخابات نهم رياست جمهوري مي ريزند، بهترين داوري را خواهند كرد.
تقي دژاكام