نفس اروپا در شوراي حكام به شماره افتاد
گزارش خبري كيهان از آخرين تحولات در چالش هسته اي ايران
نفس اروپا در شوراي حكام به شماره افتاد
مهدي محمدي-
«نفس اروپايي ها در شوراي حكام به شماره افتاده است».
اين جمع بندي خبر گزاري فرانسه از 3 روز تلاش غرب براي ارجاع پرونده ايران
از وين به نيويورك است.
به گزارش ايسنا، خبرگزاري فرانسه به نقل از
ديپلمات ها در وين نوشت: اروپايي ها در حال به هم ريختن هستند. آنها مي
خواهند اجماعي عليه تهران به وجود بياورند اما به دليل مخالفت شديد روسيه،
چين، هند و اعضاي نم در اين كار كاملاً ناموفق بوده اند. آنها به وضوح در
تلاششان براي جلب حمايت روسيه در اشتباهند. فيگارو چاپ پاريس نيز نوشت:
اروپايي ها در برابر تهران عقب نشيني كرده اند. اين روزنامه مخالفت روسيه،
چين، هند و غيرمتعهدها با ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت را از آن رو
دانست كه اين كشورها عقيده دارند اين كار NPT را به خطر مي اندازد.
فايننشال تايمز نيز رفتار اروپا را باعث به مخاطره افتادن توافق جهاني
درباره پرونده ايران دانست. اين روزنامه از «درگيري شديد» و «ضعف جدي»
شوراي حكام در برخورد با ايران خبر داد و از اروپايي ها به سبب آنكه چنين
وضعي را به وجود آورده اند انتقاد كرد.
در وين چه گذشت
بحث درباره
پرونده فعاليت هاي هسته اي ايران طي دو روز گذشته، بزرگترين كارزار
ديپلماتيك در تاريخ آژانس بين المللي انرژي اتمي را شكل داد.
به گزارش
خبرنگار كيهان و به نقل از منابع خبري مستقر در وين اكنون مباحثات در وين
حول پيش نويس دومي متمركز است كه اروپايي ها روز پنجشنبه آن را به طور
غيررسمي در شوراي حكام توزيع كردند.
اين پيش نويس تلاش مي كرد ايران را به «عدم پاي بندي»
(Non Complaience) نسبت به تعهداتش متهم نمايد و به اين ترتيب از نوعي
مكانيسم ماشه مخفي براي ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت برخوردار بود.
«عدم پاي بندي» يكي از دو موردي است كه مطابق اساسنامه آژانس اگر كشوري به
آن متهم شود پرونده آن مي تواند به شوراي امنيت ارجاع شود. مورد دوم
«انحراف» (Diversion) است. اين پيش نويس همچنين، دسترسي هاي نامحدود در
هر زمان و از هر كجا را از ايران درخواست مي كرد و بعلاوه از ايران مي
خواست كارخانه UCF اصفهان را مجدداً به حال تعليق بازگرداند. اين پيش نويس
ضمناً خواستار معلوم شدن «نحوه و زمان» ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت
در جلسه آينده شوراي حكام بود. اين متن كه جواد وعيدي عصر روز جمعه آن را
«كاملاً شكست خورده» خواند، با مخالفت شديد چين، روسيه،كشورهاي عضو جنبش
عدم تعهد (NAM)، هند و گروه 77 مواجه شد. به گزارش AFP «گريگوري بردنيكوف»
نماينده روسيه در شوراي حكام گفت: «اين پيش نويس راه به جايي نمي برد.»
ديپلمات ها در وين گفتند روسيه حتي با بندهايي از اين پيش نويس كه در آنها
مشخصاً نامي از شوراي امنيت برده نشده اما مضمون آنها به نوعي با ارجاع
پرونده ايران به شوراي امنيت مرتبط است، مخالفت مي كند.
اروپايي ها پيش
نويس دوم را پس از آن منتشر كردند كه پيش نويس اول آنها كه به صراحت از
مديركل مي خواست گزارشي (Report) از پرونده ايران به شوراي امنيت ارسال
كند، با مخالفت شديد حاميان ايران در شوراي حكام مواجه شد. پس از آن
چنانكه جواد وعيدي گفته است اروپايي ها تاكتيك «ارجاع» را وانهادند و به
تاكتيك هاي «مكانيسم ماشه» و «ضرب الاجلي» روي آوردند كه حاصل آن پيش نويس
دوم بود. اما اين پيش نويس نيز نتوانست در جلب همراهي روسيه، چين و
غيرمتعهدها موفق عمل كند. به گزارش AP اروپايي ها پس از انتشار اين پيش
نويس كشورهاي عضو شوراي حكام را تهديد كردند كه اگر با اين پيش نويس همراهي
نكنند، مجدداً پيش نويس اول خود را مطرح كرده و به راي خواهند گذاشت. اين
تهديد اما كارگر نيفتاد. عصر روز پنجشنبه چين، گروه 77 و NAM نامه اي خطاب
به اروپايي ها منتشر كردند و طي آن رسماً اعلام نمودند با پيش نويس دوم
مخالف هستند و هشدار دادند در صورت عدم مشورت با آنها هيچ كاري پيش نخواهد
رفت. روسيه نيز بلافاصله به اين جمع پيوست و بر مخالفت خود تصريح كرد. در
همان روز كه هيئت روسي مستقر در شوراي حكام لحن «پيش نويس را بيش از حد
تند» خواند؛ به گزارش AFP «الكساندر روميانتسف»، رئيس سازمان انرژي اتمي
روسيه گفت: «ايران هيچ معاهده اي را در خصوص منع اشاعه سلاح هاي هسته اي
نقض نكرده است.» بعلاوه «سرگئي لاوروف» وزيرخارجه روسيه در نيويورك به
خبرنگاران گفت: «ايران در حال همكاري با آژانس است و گزارش آژانس نشان مي
دهد از نوامبر گذشته تا به حال تخلفي نداشته است.» به گزارش ريانووستي،
لاوروف افزود: موضع احمدي نژاد را در نيويورك تهاجمي نديده است.
بيانيه غيرمتعهدها
كشورهاي
عضوNAM در شوراي حكام روز پنجشنبه با صدور بيانيه اي بر لزوم رسيدگي به
پرونده ايران در چارچوب آژانس و صرفاً تحت قواعد فني و حقوقي تاكيد كردند.
در اين بيانيه كه رئيس دوره اي غيرمتعهدها (نماينده مالزي) آن را قرائت كرد
از همكاري فعالانه ايران با آژانس و انجام اقدامات اعتمادساز از سوي ايران
استقبال شده است. اين كشورها تاكيد كردند حتماً مي بايست ميان اقدامات
اعتمادساز ايران كه به صورت داوطلبانه انجام مي شود و تعهدات پادماني اين
كشور، تفكيك روشني وجود داشته باشد. اين كشورها همچنين تداوم مذاكرات
درباره پرونده ايران را خواستار شدند. نمايندگان برخي كشورهاي عضو NAM روز
پنجشنبه در شوراي حكام سخنراني كردند كه مضمون صحبت آنها كاملاً منطبق با
بيانيه NAM بود.
تحولات وين در روز جمعه
ديپلماسي فعال، مواضع
حقوقي قاطع و پرونده روشن ايران اجازه نداد اروپايي ها بتوانند تا پايان
روز پنجشنبه نظرات خود درباره ايران را در شوراي حكام پيش ببرند. اگرچه
منابع خبري حذف «تصريح» به ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت را در پيش
نويس دوم اروپايي ها عقب نشيني طراحان پيش نويس خواندند، اما پيش نويس دوم
نيز به اندازه همان پيش نويس اول و بلكه بيشتر با موانع بزرگ روبه رو شد.
بروز اين موانع افق هرگونه اجماع و حتي راي گيري را درباره موضوع ايران
تيره ساخته است. به همين دليل خبرگزاري كويت گزارش داد اروپايي ها در صورت
نااميد شدن از شوراي حكام احتمال دارد پيش نويس قطعنامه خود را در كنفرانس
عمومي IAEA كه روز دوشنبه آينده برگزار مي شود يا زماني بعد از آن، مطرح
سازند. اين درحالي است كه اروپايي ها پيشتر اعلام مي كردند توان جلب راي
اكثريت (18 كشور) را در شوراي حكام دارند. به گزارش منابع خبري تلاش هاي
ديپلماتيك ايران در روز جمعه به شدت افزايش يافت. ايسنا از وين گزارش داد
غلامرضا آقازاده در مقر آژانس با ترافيك مذاكراتي مواجه شده است و با جديت
به تشريح طرح ابتكاري رئيس جمهور مشغول است. از سوي ديگر روز جمعه فشارها
به روسيه، چين و اعضاي NAM از جانب اروپا و آمريكا افزايش يافت. منابع آگاه
احتمال دادند غربي ها از اين كشورها بخواهند چون آنها تا حدودي در مقابل
آنها كوتاه آمده و در پيش نويس دوم از طرح صريح بحث ارجاع به شوراي امنيت
خودداري كرده اند، آنها هم متقابلا كوتاه آمده و از مخالفت با پيش نويس دوم
دست بردارند. با اين وجود ديپلمات ها احتمال مي دهند حجم انبوه رايزني ها
بحث را حتي به هفته آينده بكشاند. صبح روز جمعه اعضاي NAM جلسه كوتاهي با 3
كشور اروپايي برگزار كردند اما به دليل عدم دستيابي به تفاهم در مورد پيش
نويس قطعنامه شوراي حكام جلسه صبح خود را لغو كردند. AP از وين گزارش داد
اروپايي ها در پي خريد زمان براي جلب موافقت روسيه هستند. اين خبرگزاري به
نقل از يك ديپلمات اروپايي نوشت: «ما فكر مي كنيم مي توانيم در زماني ديگر
موافقت روس ها را به دست بياوريم». با اين حال گزارش هاي دريافتي حاكي از
آن است كه روس ها بر مخالفت خود با پيش نويس دوم اصرار مي ورزند. نماينده
روسيه در شوراي حكام اين پيش نويس را هواپيمايي دانست كه پرواز نمي كند.
ديپلمات ها در وين گفتند اروپايي ها با حذف درخواست صريح ارجاع پرونده
ايران به شوراي امنيت يك حركت تاكتيكي انجام داده اند كه تا اجلاس آينده
(نوامبر) حاميان فعلي ايران را با خود همراه سازند. پس از لغو جلسه صبح
جمعه ديپلمات ها در وين احتمال دادند به دليل شكست رايزني هاي كشورهاي
اروپايي ، نشست بعدازظهر هم به تعويق بيفتد. اما ساعتي بعد خبر رسيد كه
شوراي حكام ساعت 17 به وقت وين جلسه خواهد داشت و پس از آن براي دومين بار
نشست شوراي حكام تا ساعت 91 به تعويق افتاد. منابع خبري دليل اين تزلزل در
شوراي حكام را مواضع باثبات و قاطع روسيه و چين در مقابل اروپا مي دانند.
مهر از وين گزارش داد ديپلمات هاي غيرمتعهد موضع اين دو كشور را «بي سابقه»
ارزيابي مي كنند درحالي كه اخباري مبني بر فشار شديد واشنگتن به آنها وجود
دارد، بنا به گزارش هاي دريافتي اين وضعيت اروپا را در موضع دشواري قرار
داده است. اروپايي ها در مواجهه با مخالفت ها اعلام كردند آماده اند پيش
نويس بسيار تند اوليه خود را به ثبت برسانند و با راي گيري يا اجماع آن را
تصويب كنند. همچنين مهر از جلسه دوجانبه ايران و روسيه خبر داد. در اين حال
خبري منتشر شد كه از تلاش اروپا براي تدوين پيش نويس سومي براي قطعنامه
خود خبر مي داد. يك ديپلمات آگاه به فارس گفت اروپايي ها در اين پيش نويس
هم اصطلاح «عدم پاي بندي» را گنجانده اند. جواد وعيدي تلاش براي تدوين پيش
نويس سوم را به معناي پذيرش شكست كامل پيش نويس دوم از جانب اروپايي ها
دانست. وي حضور روسيه و چين در ديدار با NAM را بسيار مهم ارزيابي كرد و
افزود: از آنجا كه تاكنون هيچ پيش نويسي به طور رسمي ثبت نشده، زمان براي
ارائه پيش نويس عملا در حال از دست رفتن است. معاون امنيت بين الملل شوراي
عالي امنيت ملي احتمال ثبت يك پيش نويس تا بعدازظهر جمعه را نيز ناچيز
دانست. به اين ترتيب از آنجا كه به گفته «مليسا فلمينگ» سخنگوي آژانس هر
متني كه بخواهد به عنوان پيش نويس قطعنامه در جلسه شوراي حكام مطرح شود
بايد 24 ساعت قبل به ثبت برسد و با توجه به اينكه اروپايي ها هيچ متني را
رسما ثبت نكرده اند، احتمال هرگونه تصميم گيري درباره ايران در روز جمعه
منتفي است. همچنين مهر از وين گزارش داد روسيه، چين و نم خواستار موكول شدن
بررسي پرونده ايران به اجلاس ماه نوامبر (آبان) شدند. آنها دليل اين
درخواست خود را موضع لجوجانه و عدم همكاري اروپا ذكر كرده اند.
دو مخالف جديد
نكته
اي كه در لابلاي اخبار تحولات دو روز گذشته شوراي حكام IAEA در وين جلب
توجه كرد، پيوستن دو كشور اتريش و كره جنوبي به جمع كشورهاي مخالف ارجاع
پرونده ايران به شوراي امنيت بود. هر دو اين كشورها خواستار تداوم مذاكرات
شدند و برخورد اروپا و آمريكا با ايران را بي فايده دانستند.
بسم رب النور